Skip to Navigation

Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Αναλφαβητισμού

Λέξεις κλειδιά: Αναλφαβητισμός | Εκπαίδευση
Η γνώση αποτελεί δύναμη δημιουργίας για τα άτομα και τις κοινωνίες. Η πρόσβαση στη γνώση, που διασφαλίζεται μέσα από την εκπαίδευση, συνιστά ακρο-γωνιαίο λίθο για την ελευθερία, τη δημοκρατία και την ανάπτυξη. Κεντρικός στόχος κάθε  εκπαιδευτικού συστήματος είναι να κατοχυρώσει το αναφαίρετο δικαίωμα κάθε νέου ανθρώπου να συμμετάσχει στην κοινωνία της γνώσης, να προσδιορίσει τη θέση του μέσα σε αυτήν και να οικοδομήσει τη γέφυρα, που τον συνδέει με το μέλλον.

Σε μια εποχή, που η γενίκευση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και η οργάνωση των εκπαιδευτικών υποδομών προσφέρουν ανεξάντλητες μορφωτικές ευκαιρίες στη νέα γενιά, ενώ παράλληλα οι ψηφιακές τεχνολογίες και το διαδίκτυο έχουν μετατρέψει τον πλανήτη σε ένα οικουμενικό φόρουμ ανταλλαγής απόψεων, εμπειριών και βιωμάτων, τροχοπέδη στην πραγμάτωση των ανθρωποκεντρικών στόχων των σύγχρονων κοινωνιών παραμένει ο αναλφαβητισμός.

Ως αναλφαβητισμός, σύμφωνα με την UNESCO, ορίζεται η έλλειψη των αναγκαίων γνώσεων και δεξιοτήτων για την άσκηση όλων των δραστηριοτήτων, που προϋποθέτουν εξοικείωση με τη γραφή, την ανάγνωση και την αρίθμηση. Παρά τις διάφορες διακυμάνσεις του βαθμού αναλφαβητισμού σε οργανικό ή λειτουργικό, κοινό στοιχείο όλων των διαβαθμίσεων είναι η αποκοπή του ατόμου από την απασχόληση, την αυτο-εξέλιξη, την ανάπτυξη. Το πρόβλημα του αναλφαβητισμού καθίσταται ακόμη οξύτερο στην εποχή μας, που οι ριζικές αλλαγές στον επιστημονικό, τεχνολογικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα, προβάλλουν επιτακτική την ανάγκη για «επικαιροποίηση»  και διαρκή αναβάθμιση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των πολιτών, προκειμένου να ανταποκριθούν στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις της προσωπικής και εργασιακής τους ζωής. Έτσι, ο αναλφαβητισμός και η υπο-εκπαίδευση οδηγούν σταδιακά στον κοινωνικό αποκλεισμό μεγάλες ομάδες πληθυσμού, γεγονός που περιορίζει την ικανότητα των κοινωνιών να ανταποκριθούν στις συνεχείς μεταβολές.

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, και στη χώρα μας, τα σχετικά δεδομένα είναι ανησυχητικά: ο αναλφαβητισμός αποτελεί πρόβλημα υπαρκτό σε πολλές περιοχές της χώρας, πλήττοντας κυρίως αγροτικούς πληθυσμούς και καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα ηλικιών, ακόμη και νέους 15-25 ετών, ανεξαρτήτως φύλου. Συνήθη θύματά του είναι οι μειονότητες, όπως οι τσιγγάνοι, οι παλιννοστούντες, οι μετανάστες, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οι φυλακισμένοι, οι τοξικομανείς και άλλες κοινωνικά ευάλωτες κατηγορίες.

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, επιβεβλημένη είναι η αφύπνιση και η ευαισθητοποίηση όλων μας, και κυρίως του εκπαιδευτικού χώρου, καθώς η υπο-εκπαίδευση και ο αναλφαβητισμός  είναι πρωτίστως «θέμα Παιδείας».
Το ΥΠ.Ε.Π.Θ., σταθερά προσηλωμένο στην προαγωγή των αρχών της Διά  Βίου Μάθησης και της Εκπαίδευσης Ενηλίκων, που αποτελούν ένα από τα κομβικά σημεία της Εθνικής μας Στρατηγικής για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση, επενδύει στη στελέχωση και την επέκταση εκείνων των εκπαιδευτικών δομών, που κτυπούν τον αναλφαβητισμό στη ρίζα του:  τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας, τα Κέντρα Εκπαίδευσης Ενηλίκων, τα Κέντρα Δια Βίου Μάθησης Από Απόσταση, τα Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης και οι Νομαρχιακές Επιτροπές Λαϊκής Επιμόρφωσης συγκροτούν ένα ολοκληρωμένο δίκτυο υποδομών, που αποσκοπούν στην ενεργοποίηση των ατόμων και των ομάδων για ατομική και κοινωνική ανάπτυξη  και στην αύξηση των δυνατοτήτων κοινωνικής ένταξης και απασχόλησης.

Σήμερα, Παγκόσμια Ημέρα κατά του Αναλφαβητισμού - μια αξιέπαινη πρωτοβουλία της UNESCO, που καθιερώθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου του 1965 -, ας ενώσουμε τις δυνάμεις μας στην οικοδόμηση της κοινωνίας του αύριο, μιας κοινωνίας, που στηρίζεται σε πολίτες ενημερωμένους, δραστήριους και διεκδικητικούς, που προασπίζουν τους δημοκρατικούς θεσμούς και εξασφαλίζουν την κοινωνική πρόοδο. Αν κοινή επιθυμία και σταθερός σκοπός όλων μας είναι να ανταποκριθεί η Ελλάδα στις προκλήσεις του 21ου αιώνα, οφείλουμε να ενεργοποιήσουμε και να αξιοποιήσουμε τις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου μας στο σύνολό τους. Κι αυτή η πορεία δημιουργικότητας και ελπίδας δεν μπορεί παρά να ξεκινά από τα σχολεία μας και να έχει ως αφετηρία την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού.