Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Δημοκρατίας

Η δημοκρατία είναι ύψιστο κοινό αγαθό, που στο πέρασμα του χρόνου κατακτήθηκε μέσα από αγώνες και στερεώνεται πάντα πάνω στην πίστη και τη θέληση των λαών για μια πορεία ελευθερίας και αλληλεγγύης. Από κοινού με την ειρήνη και την κατοχύρωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η δημοκρατία αποτελεί «ένα ελάχιστο υπόβαθρο κοινών αξιών που διαμορφώνουν ελεύθερα οι λαοί». Η θέση αυτή διατυπώνεται με σαφήνεια στην Οικουμενική Διακήρυξη για τη Δημοκρατία του Συμβουλίου της Διακοινοβουλευτικής Ένωσης, ένα πανηγυρικό κείμενο που εκφράζει την πολιτική βούληση της μεγάλης πλειοψηφίας των Εθνικών Κοινοβουλίων του κόσμου.

Το κείμενο αυτό αποτυπώνει τη σημερινή εικόνα της δημοκρατίας, αλλά και τα σύγχρονα δημοκρατικά ζητούμενα του ατόμου. Αναδεικνύει δε πόσο σπουδαίο είναι για την ευημερία των ανθρώπων ένα ισχυρό κοινοβουλευτικό σύστημα που τροφοδοτείται από τον δημοκρατικό διάλογο και  την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ κυβερνήσεων και πολιτών.

Ένα τέτοιο σύστημα μπορεί να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες όλων μας για ένα διαφανές, αποτελεσματικό και δημοκρατικά ελεγχόμενο κράτος δικαίου. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι ζωτικής σημασίας η προστασία και η ενδυνάμωσή του. Η παραπάνω θέση αποτελεί την αφόρμηση για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας της Δημοκρατίας, ο οποίος λαμβάνει χώρα για πρώτη φορά φέτος.

Ο σημερινός εορτασμός είναι φορτισμένος θετικά για όλους τους πολίτες των προηγμένων δημοκρατιών, αλλά ειδικότερα για εμάς τους Έλληνες έχει ξεχωριστή σημασία. Κι αυτό γιατί μας υπενθυμίζει μια πανθομολογούμενη παραδοχή: η έννοια της δημοκρατίας είναι ζωτικό τμήμα της πανανθρώπινης ιδεολογικής κληρονομιάς∙ γεννήθηκε, όμως, και πήρε στέρεη μορφή στην αρχαία Ελλάδα. Οι αρχές της πλειοψηφίας, του κράτους δικαίου και της ισότητας, της διαφάνειας των πολιτικών αποφάσεων και της συμμετοχής του πολίτη στα κοινά αποτελούν βασικό κορμό όλων των σύγχρονων, συμμετοχικών δημοκρατιών. Ωστόσο, συγκροτήθηκαν και έγιναν πραγματικότητα στην Αθηναϊκή ή Αττική Δημοκρατία του Περικλέους, στα τέλη του 5ου π.Χ. αιώνα.

Σκοπός, λοιπόν, της ημέρας αυτής είναι αφενός να αναδείξει τη θεμελιώδη αξία του δημοκρατικού βίου, αφετέρου να υπενθυμίσει ότι η «δημοκρατία» δεν είναι απλά μια  λέξη αλλά η επιλογή ενός τρόπου ζωής, μια ανοικτή πρόταση ζωής που κατ’ αρχάς προσέφεραν σε ολόκληρο τον κόσμο οι Έλληνες.

Αυτή ακριβώς η συνειδητοποίηση του πώς αναδύθηκε η ελληνική δημοκρατία των αρχαίων χρόνων λειτούργησε πάντα ως σημείο αναφοράς στα 34 χρόνια αποκατεστημένου δημοκρατικού βίου της σύγχρονης Ελλάδας, από το 1974 και μετά. Απτή απόδειξη αποτελεί το Ελληνικό Σύνταγμα του 1975, που θεωρείται ως ένα από τα πιο προοδευτικά στην Ευρώπη και αναδεικνύει με τον προφανέστερο τρόπο ότι η χώρα μας διασφάλισε την ελευθερία έκφρασης για όλους και θεμελίωσε το νέο κοινοβουλευτικό της σύστημα πάνω  στις ζωτικότερες δημοκρατικές αξίες.

Για τις νέες γενιές Ελλήνων, η βαθιά επίγνωση τόσο της ιστορίας, όσο και της σπουδαιότητας των δημοκρατικών θεσμών για την ποιότητα της ζωής μας είναι εξαιρετικά χρήσιμη. Και σήμερα, όπως και στο παρελθόν, το δίδαγμα της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας συνεχίζει να παρέχει στον κάθε άνθρωπο πολύτιμη γνώση και διορατικότητα ως προς τα όρια και τις προοπτικές των σύγχρονων δημοκρατιών. Με αφορμή, λοιπόν, το σημερινό επετειακό εορτασμό, ας αναλογιστούμε όλοι τη δύναμη, το σφρίγος και την ελπίδα που εμπνέει για το μέλλον το πανάρχαιο, μα και πάντα αειθαλές ιδεώδες της δημοκρατίας.