Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη

 Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως η «έννοια σύμφωνα με την οποία οι εταιρίες ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση κοινωνικές και οικολογικές ανησυχίες στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και στις επαφές τους με άλλα ενδιαφερόμενα μέλη » αποτελεί στις μέρες μας ένα ζήτημα το οποίο έχει ξεφύγει από τις σε θεωρητική βάση συζητήσεις προηγουμένων δεκαετιών και λαμβάνει πλέον σάρκα και οστά ως κατευθυντήριος παράγοντας δράσης της διεθνούς επιχειρηματικής κοινότητας. Η σύγχρονη άποψη που επικρατεί γύρω από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες είναι πως οι επιχειρήσεις, ως οντότητες άρρηκτα συνδεδεμένες με το κοινωνικό σύνολο εντός του οποίου δραστηριοποιούνται, πρέπει να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους απέναντι στην κοινωνία, τον άνθρωπο και το περιβάλλον, με στόχο την βελτίωση και την ευημερία του συνόλου, μέρος του οποίου και οι ίδιες αποτελούν. Ευθύνες που απορρέουν όχι μέσα από κανόνες και νόμους που τις επιβάλλουν, αλλά ευθύνες που αντικατοπτρίζουν τη στάση ενός υγιούς μέλους του κοινωνικού οργανισμού, που ταυτίζει την βιώσιμη ανάπτυξή του με την εύρυθμη λειτουργία  του συνόλου.

Το κοινωνικό προφίλ των επιχειρήσεων είναι κέρδος για όλους

Οι εταιρίες έχουν αρχίσει σταδιακά ολοένα και περισσότερο να συνειδητοποιούν πως δεν θα κρίνονται πλέον μόνο από τα οικονομικά αποτελέσματα που παράγουν, αλλά και από την ευαισθησία που επιδεικνύουν σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, από το κατά πόσο ενσωματώνουν δείγματα κοινωνικής αλληλεγγύης, ανθρωπιάς και οικολογικής ανησυχίας στις επιχειρηματικές τους πρακτικές. Αυτό φυσικά δεν αποτελεί αφορισμό για το κέρδος, η επίτευξη του οποίου είναι ο κινητήριος μοχλός και ο βασικός σκοπός μιας επιχείρησης. Απλά παράλληλα με την οικονομική της λειτουργία και την επιδίωξη της κερδοφορίας, η σύγχρονη επιχείρηση θα πρέπει να διέπεται από την κοινωνική επιταγή της ευαισθησίας και να δίνει βάρος και στον ρόλο της ως εν δυνάμει διαμορφωτή μιας καλύτερης κοινωνίας και καλύτερων συνθηκών διαβίωσης για  τον άνθρωπο.

Στην περίπτωση αυτή κέρδη θα αποκομίσουν τόσο οι ίδιες οι επιχειρήσεις, όσο και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Στα μέλη, τους φορείς μιας επιχείρησης, πρέπει πάντα να ηχούν τα λόγια του φιλάνθρωπου επιχειρηματία Κen Dayton που υπερθεμάτιζε πως «Εάν η επιχείρηση δεν εξυπηρετεί την κοινωνία, η κοινωνία δεν θα ανεχτεί τα κέρδη μας ή ακόμα και την ύπαρξή μας». Και σε μια κρίσιμη οικονομική συγκυρία, όπως αυτή της παγκόσμιας κρίσης την οποία αντιμετωπίζουμε, η κοινωνική υπευθυνότητα που καλούνται να επιδείξουν οι επιχειρήσεις είναι συνυφασμένη με τη βιωσιμότητά τους.

Έρευνες αποδεικνύουν πως το καταναλωτικό κοινό δεν μένει αδιάφορο απέναντι στην κοινωνική δράση των επιχειρήσεων και η συντριπτική του πλειοψηφία φαίνεται να επηρεάζεται θετικά από την κοινωνικά προσανατολισμένη συμπεριφορά μιας εταιρίας, ανταμείβοντας μια κοινωνικά υπεύθυνη εταιρία, είτε μέσω της αγοράς των προϊόντων ή των υπηρεσιών της, είτε μέσω θετικών σχολίων. Αντίθετα ένας στους δύο καταναλωτές φαίνεται να «τιμωρούν» μια κοινωνικά ανεύθυνη ή μη ευαισθητοποιημένη εταιρία, ενισχύοντας έτσι την θέση πως η εταιρική κοινωνική ευθύνη αποτελεί κριτήριο για τη διαμόρφωση της καταναλωτικής συμπεριφοράς.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το κοινωνικό προφίλ που θα καλλιεργήσει μια επιχείρηση βρίσκεται σε συνάρτηση με την εταιρική φήμη που αυτή θα αποκτήσει και σε τελική ανάλυση με τα κέρδη που θα αποκομίσει. Τα τελευταία μάλιστα είναι ευκολότερο να τύχουν κοινωνικής νομιμοποίησης, όταν η επιχείρηση επιδεικνύει και κοινωνική προσφορά, όταν τα εταιρικά οφέλη συνυπάρχουν με τα κοινωνικά οφέλη. Φανταστείτε σήμερα, με την οικονομική κρίση να πλήττει όλους τους τομείς της κοινωνίας, οι επιχειρήσεις να μην υιοθετούσαν την εταιρική κοινωνική ευθύνη. Τα υπερβολικά κέρδη σε συνδυασμό με τους προκλητικά υψηλούς μισθούς των στελεχών θα προκαλούσαν το κοινωνικό αίσθημα και θα δημιουργούσαν τεράστιο χάσμα μεταξύ επιχειρηματικότητας και κοινωνίας, κλονίζοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τις επιχειρήσεις και δημιουργώντας την εντύπωση πως οι επιχειρήσεις προσωποποιούν το «κακό»  που ευθύνεται για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση.

        

Η άλλη διάσταση της επιχειρηματικότητας

Σήμερα είναι εμφανές πως όλο και περισσότερες εταιρίες επιλέγουν να υιοθετήσουν ένα κοινωνικό πρόσωπο, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες που υπενθυμίζουν ότι η επιχειρηματικότητα είναι μια έννοια που ανοίγεται πολύ ευρύτερα από το οικονομικό πεδίο δράσης.  Αν και οι εγχώριες επιχειρήσεις άργησαν να μπουν στο πνεύμα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, ελπιδοφόρα είναι τα μηνύματα που δείχνουν πως σημαντικά βήματα πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια, με τα ποσοστά των εταιριών στην Ελλάδα που διαθέτουν συστηματικές και ολοκληρωμένες στρατηγικές για την διαχείριση της ΕΚΕ συνεχώς να αυξάνονται.

Τομείς που καλούνται οι επιχειρήσεις να εφαρμόσουν την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη είναι κατεξοχήν η κοινωνία, το περιβάλλον και το ανθρώπινο δυναμικό. Ζητήματα όπως αυτά της παιδείας, της υγείας, της αναβάθμισης της ποιότητας ζωής βρίσκονται ψηλότερα στην ατζέντα των κοινωνικών εκφάνσεων που έχει η ΕΚΕ, ενώ η διαχείριση των περιβαλλοντικών θεμάτων απασχολεί την πλειοψηφία των εταιρικών προγραμμάτων κοινωνικής ευθύνης. Οι ίσες ευκαιρίες, τα εργασιακά δικαιώματα, ο σεβασμός στην ανθρώπινη ύπαρξη αποτελούν, εξάλλου, στοχεύσεις με αποδέκτη τον άνθρωπο και προορισμό την βελτίωση των όρων διαβίωσής του μέσα σε ένα δίκαιο, ασφαλές και δημιουργικό περιβάλλον.

Είμαστε στην ιδιαίτερα ευχάριστη θέση ως μέλη του κοινωνικού συνόλου να παρακολουθούμε μια πληθώρα από εθελοντικές πρωτοβουλίες των επιχειρήσεων που αναδεικνύουν το κοινωνικό τους πρόσωπο και την κοινωνική τους ευαισθησία, επενδύοντας, παρά το κόστος, τον χρόνο και τις μελέτες που απαιτούνται, στις σχέσεις τους με την κοινωνία. Προσπάθειες όπως, για παράδειγμα, αυτές για τη στήριξη ευπαθών κοινωνικών ομάδων και ατόμων με ειδικές ανάγκες, την επανένταξη ατόμων με εξαρτήσεις, την αποκατάσταση πληγέντων από φυσικές καταστροφές, την παροχή ίσων ευκαιριών, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος, την προώθηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, την ανακύκλωση, την εκπαίδευση, τη μείωση της ανεργίας και τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών, είναι αξιέπαινες και βρίσκουν σύμμαχους, υποστηρικτές και αρωγούς και τους δημόσιους φορείς. Άλλωστε οι τομείς που αγγίζει η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη είναι κατεξοχήν πεδία στα οποία διοχετεύει την κοινωνική της δράση και πρόνοια η Πολιτεία. Κατά συνέπεια οι κοινωνικά ευαισθητοποιημένες επιχειρήσεις συνδράμουν στο πολυδιάστατο έργο της τελευταίας, προσφέροντάς της σημαντική χείρα βοηθείας.

Ως Πολιτεία, με τη σειρά μας, στηρίζουμε και προωθούμε την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, πιστεύουμε ότι το «επιχειρείν» πρέπει να είναι συνώνυμο του «ευ ποιείν» και συνεργαζόμαστε  με την ιδιωτική πρωτοβουλία για την επίτευξη και επέκταση των στόχων που τίθενται στα πλαίσια της κοινωνικής υπευθυνότητας. Ας μην ξεχνάμε ότι η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη δεν είναι απλά μια τάση της εποχής, δεν είναι «θεσμός» της μόδας. Είναι διαχρονική κοινωνική επιταγή με ισχυρά ερείσματα στην κοινωνία του σήμερα, της οποίας και πραγματικές ανάγκες εξυπηρετεί. Βελτιώνει το παρόν, εξασφαλίζει ένα καλύτερο μέλλον.

Δημοσιέυθηκε στην εφημερίδα ΤΟ ΕΘΝΟΣ στις  4/4/2009.